> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://my.itmatic101.com/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://my.itmatic101.com/linuxbsd/budgie.md).

# GNU/Linux Desktop Environment များအကြောင်း အပိုင်း (၃)

## Budgie ဆိုတာဘာလဲ?

ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ Linux Desktop Environment (DE) တွေအကြောင်း ဆက်လက်လေ့လာကြရအောင်။ ဒီအပိုင်းမှာတော့ အခြား Desktop Environment တွေနဲ့ မတူညီတဲ့ Design Philosophy ရှိပြီး ရိုးရှင်းလှပတဲ့ User Experience ကို ဦးစားပေးထားတဲ့ **Budgie Desktop** အကြောင်း ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Budgie ဟာ Linux နဲ့ အခြား Unix-like Operating System တွေအတွက် ဖန်တီးထားတဲ့ Free and Open Source Desktop Environment တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

Budgie Project ကို Ikey Doherty က စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး မူလရည်ရွယ်ချက်က Evolve OS (နောက်ပိုင်း Solus လို့ အမည်ပြောင်းခဲ့တဲ့ Distribution) အတွက် မြန်ဆန်ပြီး လှပတဲ့ Desktop Environment တစ်ခု ဖန်တီးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

Budgie ရဲ့ ထူးခြားချက်က GNOME Desktop Environment ကို တိုက်ရိုက် Fork လုပ်ထားတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ GNOME ရဲ့ နည်းပညာနဲ့ Application Ecosystem ကို အသုံးပြုပြီး သီးခြား Desktop Environment တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

<figure><img src="https://3282528215-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F-MQWWUTXCFFNVNEIAM-f%2Fuploads%2Fgit-blob-2201b85f2292f6b65322665a1d3bc0b1ecd6d17a%2FBudgie-11-DE.jpg?alt=media" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

အစောပိုင်း Budgie 10 ဟာ GTK 3 Toolkit ကို အခြေခံထားပြီး C နဲ့ Vala Programming Language တွေကို အသုံးပြုတည်ဆောက်ထားပါတယ်။

Budgie ရဲ့ User Interface ဟာ ရိုးရှင်းပြီး Modern Design ကို အခြေခံထားပါတယ်။ Desktop Panel၊ Application Menu နဲ့ Raven ဆိုတဲ့ Notification နဲ့ Control Center တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားတာကြောင့် အသုံးပြုရတာလည်း အဆင်ပြေပါတယ်။

အခြား Desktop Environment တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် Budgie ဟာ Traditional Desktop Layout ကို ထိန်းသိမ်းထားရင်း Modern Desktop Experience ကို ပေးစွမ်းနိုင်တဲ့ Desktop Environment တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

<figure><img src="https://3282528215-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F-MQWWUTXCFFNVNEIAM-f%2Fuploads%2Fgit-blob-c3a4eaa145267293bedbd11be9c9fa9f987d259a%2FIkey-Doherty.jpeg?alt=media" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

## Budgie နဲ့ GNOME ဘယ်လိုဆက်စပ်နေသလဲ?

Budgie ကို လေ့လာတဲ့အခါ GNOME နဲ့ ဆက်စပ်မှုကိုလည်း သိထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

Budgie ဟာ GNOME ကို Fork လုပ်ပြီး ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားတဲ့ Desktop Environment မဟုတ်ပါဘူး။ သို့သော် GNOME ရဲ့ Software Ecosystem နဲ့ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ Component အချို့ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။

ဥပမာ Budgie 10 မှာ -

* GTK 3 ကို User Interface တည်ဆောက်ဖို့ အသုံးပြုခြင်း။
* GLib နဲ့ GObject ကို အခြေခံထားခြင်း။
* GNOME ရဲ့ System Services အချို့နဲ့ Integration ပြုလုပ်ထားခြင်း။
* GNOME နဲ့ GTK Application တွေကို Native အနေနဲ့ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း။

စတာတွေကို တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဒီလို Integration ပြုလုပ်ထားခြင်းကြောင့် GNOME Application တွေကို Budgie Desktop ပေါ်မှာလည်း အဆင်ပြေစွာ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ GNOME Shell နဲ့ Budgie Shell ဟာ သီးခြား Desktop Shell နှစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ Budgie မှာ GNOME Shell ရဲ့ UI ကို တိုက်ရိုက်အသုံးပြုထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။

Budgie ရဲ့ အားသာချက်က GNOME ရဲ့ နည်းပညာနဲ့ Application Ecosystem ကို အသုံးချနိုင်ရင်း ကိုယ်ပိုင် Desktop Experience ကို ဖန်တီးထားနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

<figure><img src="https://3282528215-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F-MQWWUTXCFFNVNEIAM-f%2Fuploads%2Fgit-blob-d42cf0caa4c05063adcbf55ed6b06d315a6bd44e%2FUbuntu-16.04-Budgie-Remix-.png?alt=media" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

## Budgie ရဲ့ Architecture နှင့် Design Philosophy

Budgie ကို ရိုးရှင်းတဲ့ Desktop Environment တစ်ခုလို့ ပြောနိုင်ပေမဲ့ နောက်ကွယ်မှာ Desktop Shell၊ Panel၊ Notification System နဲ့ System Integration Component တွေ ပေါင်းစပ်အလုပ်လုပ်နေပါတယ်။

Budgie 10 ရဲ့ Architecture ကို လေ့လာကြည့်ရင် GTK 3 နဲ့ GLib Ecosystem ကို အခြေခံထားပြီး Desktop Component တွေကို သီးခြားခွဲခြားတည်ဆောက်ထားတာကို တွေ့ရပါတယ်။

Budgie ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်တွေကတော့ -

* **Simplicity:** အသုံးပြုရလွယ်ကူပြီး ရိုးရှင်းတဲ့ User Interface ပေးစွမ်းခြင်း။
* **Performance:** Desktop Experience နဲ့ System Resource အသုံးပြုမှုကို မျှတစွာ ထိန်းသိမ်းခြင်း။
* **Integration:** GTK နဲ့ GNOME Ecosystem ထဲက Application တွေနဲ့ အဆင်ပြေစွာ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း။
* **Customisation:** Panel၊ Applet၊ Theme နဲ့ Desktop Setting တွေကို စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း။
* **Modern Design:** ရိုးရှင်းပြီး ခေတ်မီတဲ့ Desktop Layout ကို ပံ့ပိုးပေးခြင်း။

Budgie ဟာ Lightweight Desktop Environment တွေထဲမှာ ပါဝင်နိုင်ပေမဲ့ LXDE နဲ့ Xfce လို Resource အသုံးပြုမှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဦးစားပေးထားတဲ့ Desktop Environment မျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

အဓိကအားဖြင့် Modern Desktop Experience နဲ့ အသုံးပြုရလွယ်ကူမှုကို ဦးစားပေးထားတဲ့ Desktop Environment တစ်ခုလို့ သတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။

<figure><img src="https://3282528215-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-x-prod.appspot.com/o/spaces%2F-MQWWUTXCFFNVNEIAM-f%2Fuploads%2Fgit-blob-89321d0336b0676c329489498f6897bbc8035c4d%2FPoint-Release.png?alt=media" alt=""><figcaption></figcaption></figure>

## Budgie ရဲ့ အဓိက Components များ

Budgie Desktop မှာ အဓိကအသုံးပြုတဲ့ Component တွေကို လေ့လာကြည့်ရအောင်။

### 1. Budgie Desktop Shell

Budgie Desktop Shell ဟာ Desktop ရဲ့ အဓိက User Interface ကို တည်ဆောက်ပေးတဲ့ Component ဖြစ်ပါတယ်။

Desktop Panel၊ Application Menu၊ Raven နဲ့ Applet တွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး User တွေ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ Desktop Experience ကို ပံ့ပိုးပေးပါတယ်။

### 2. Budgie Panel

Budgie Panel ဟာ Desktop ရဲ့ အပေါ်ဘက်၊ အောက်ဘက် သို့မဟုတ် ဘေးဘက်မှာ ထားရှိနိုင်တဲ့ Panel ဖြစ်ပါတယ်။

Windows Taskbar နဲ့ သဘောတရားဆင်တူပြီး Application Launcher၊ Task List၊ System Tray နဲ့ Applet တွေကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

Panel ရဲ့ Position၊ Size၊ Transparency နဲ့ Behaviour တွေကိုလည်း စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်နိုင်ပါတယ်။

### 3. Budgie Menu

Budgie Menu ဟာ System မှာ Install လုပ်ထားတဲ့ Application တွေကို ရှာဖွေပြီး Launch လုပ်နိုင်တဲ့ Application Launcher ဖြစ်ပါတယ်။

Application တွေကို Category အလိုက် ကြည့်ရှုနိုင်သလို Search Function ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

### 4. Raven

Raven ဟာ Budgie Desktop ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ Feature တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

Desktop ရဲ့ ညာဘက်ခြမ်းကနေ ဖွင့်နိုင်တဲ့ Sidebar တစ်ခုဖြစ်ပြီး Notification တွေနဲ့ System Control တွေကို တစ်နေရာတည်းမှာ စုစည်းပေးထားပါတယ်။

Raven မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ပါ Functionality တွေ ပါဝင်ပါတယ်။

* Desktop Notifications
* Calendar
* Applet Management
* Media Playback Controls
* System Information
* Volume Control

Raven ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က Desktop ပေါ်မှာ Window အများကြီးဖွင့်စရာမလိုဘဲ လိုအပ်တဲ့ Notification နဲ့ Control တွေကို အလွယ်တကူ ရယူနိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

### 5. Budgie Settings

Budgie Settings ဟာ Desktop Environment ရဲ့ Configuration တွေကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်တဲ့ GUI Tool ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိကအားဖြင့် -

* Panel Configuration
* Applet Management
* Theme Configuration
* Font Settings
* Desktop Appearance
* Window Behaviour

စတဲ့ Setting တွေကို ပြင်ဆင်နိုင်ပါတယ်။

### 6. Budgie Desktop View

Budgie Desktop View ဟာ Desktop ပေါ်မှာ Icon နဲ့ File တွေကို ပြသပေးတဲ့ Component ဖြစ်ပါတယ်။

Desktop Icon တွေ၊ Folder Shortcut တွေနဲ့ File တွေကို Desktop ပေါ်မှာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ပါတယ်။

### 7. Budgie Applets

Budgie Applet တွေဟာ Panel နဲ့ Raven ထဲမှာ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်တဲ့ Small Application တွေဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ -

* Clock Applet
* Network Applet
* Volume Control
* Workspace Switcher
* System Tray
* Keyboard Layout Indicator

Applet Architecture ကို အသုံးပြုထားခြင်းကြောင့် လိုအပ်တဲ့ Functionality တွေကို အလွယ်တကူ ထပ်မံထည့်သွင်းနိုင်ပါတယ်။

## Budgie နဲ့ Qt Framework ပြောင်းလဲမှု

Budgie ရဲ့ Development History မှာ စိတ်ဝင်စားဖို့အကောင်းဆုံး အကြောင်းအရာတစ်ခုက GTK ကနေ Qt Framework ကို ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မူလ Budgie 10 ကို GTK 3 နဲ့ တည်ဆောက်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ GTK Ecosystem ရဲ့ API နဲ့ Architecture ပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် Budgie Developer တွေအနေနဲ့ Upstream Project တွေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်းရတဲ့ အလုပ်တွေ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။

Ikey Doherty အပါအဝင် Developer တွေဟာ Budgie ရဲ့ နောက်လာမယ့် Architecture အတွက် နည်းပညာရွေးချယ်မှုတွေကို စဉ်းစားခဲ့ကြပါတယ်။

အဲဒီအချိန်က စဉ်းစားခဲ့တဲ့ နည်းပညာတွေထဲမှာ -

* GTK
* Qt
* Enlightenment Foundation Libraries (EFL)

တို့ ပါဝင်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးမှာတော့ Qt ကို အသုံးပြုတဲ့ Development Direction ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပါတယ်။

သို့သော် ဒီပြောင်းလဲမှုဟာ Budgie 10 ကို Qt နဲ့ တိုက်ရိုက် Port လုပ်လိုက်တာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ Budgie 11 ကို Architecture အသစ်နဲ့ အစကနေ ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

### Budgie 10 နဲ့ Budgie 11

လက်ရှိ Budgie Project မှာ Version နှစ်ခုရဲ့ Development Direction ကွဲပြားနေပါတယ်။

**Budgie 10**

* GTK 3 ကို အခြေခံထားပါတယ်။
* C နဲ့ Vala Programming Language တွေကို အသုံးပြုပါတယ်။
* Traditional Desktop Layout ကို ထိန်းသိမ်းထားပါတယ်။
* Version 10.10 မှာ Wayland ကို အခြေခံတဲ့ Desktop Experience ကို ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။
* Maintenance Mode အနေနဲ့ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနေပါတယ်။

**Budgie 11**

* Qt 6 Framework ကို အသုံးပြုပါတယ်။
* C++၊ QML နဲ့ Rust တို့ကို အသုံးပြုပါတယ်။
* Modular Architecture အသစ်နဲ့ ပြန်လည်တည်ဆောက်နေပါတယ်။
* KDE Frameworks တွေနဲ့ Integration ပြုလုပ်ထားပါတယ်။
* Desktop Shell နဲ့ Core Services တွေကို ပိုမိုခွဲခြားထားပါတယ်။

Budgie 11 ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က Desktop Shell တစ်ခုတည်းကိုသာ တည်ဆောက်တာမဟုတ်ဘဲ Core Services တွေကို ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်တဲ့ Modular Platform တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို Architecture ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် နောင်တစ်ချိန်မှာ Developer တွေနဲ့ Distribution Maintainer တွေဟာ ကိုယ်ပိုင် Desktop Shell နဲ့ User Experience တွေကို ပိုမိုလွယ်ကူစွာ တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။

### Budgie 11 Architecture

Budgie 11 ရဲ့ Architecture မှာ အရေးကြီးတဲ့ အပိုင်းသုံးပိုင်း ရှိပါတယ်။

**1. Budgie Shell**

User တွေ တိုက်ရိုက်အသုံးပြုမယ့် Desktop Shell နဲ့ User Interface ကို တာဝန်ယူပါတယ်။

**2. Budgie Core**

Desktop Services နဲ့ Shared Libraries တွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့ Platform Layer ဖြစ်ပါတယ်။ Session၊ Notification၊ Display နဲ့ Idle Management စတဲ့ Functionality တွေကို စီမံပေးဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။

**3. Magpie**

Magpie ဟာ Mir ကို အခြေခံထားတဲ့ Wayland Compositor ဖြစ်ပါတယ်။ Desktop Window နဲ့ Display Management တွေကို စီမံခန့်ခွဲပေးဖို့ Budgie 11 Architecture မှာ အသုံးပြုဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။

ဒီ Architecture ရဲ့ အဓိကအားသာချက်က Desktop Shell နဲ့ Core Services တွေကို ပိုမိုလွတ်လပ်စွာ တည်ဆောက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

## Budgie 10.10 နှင့် Wayland

Budgie 10.10 ဟာ Budgie Project ရဲ့ Development History မှာ အရေးကြီးတဲ့ Release တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်မှာ ထွက်ရှိခဲ့တဲ့ Budgie 10.10 ဟာ Budgie 10 Series ရဲ့ နောက်ဆုံး Feature Release ဖြစ်ပြီး X11 ကနေ Wayland ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့တဲ့ Version ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီပြောင်းလဲမှုမှာ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က Budgie ရဲ့ User Experience ကို မပျောက်စေဘဲ Modern Wayland Ecosystem နဲ့ ပေါင်းစပ်နိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

Wayland ပေါ်မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ Budgie Developer တွေဟာ ရှိပြီးသား Tool နဲ့ Protocol တွေကို အသုံးပြုထားပါတယ်။

ဥပမာ -

* **grim:** Screenshot ရိုက်ဖို့ အသုံးပြုတဲ့ Tool။
* **slurp:** Screen Region ကို ရွေးချယ်ဖို့ အသုံးပြုတဲ့ Tool။
* **swayidle:** Idle Detection နဲ့ Screen Lock လုပ်ငန်းစဉ်တွေအတွက် အသုံးပြုတဲ့ Tool။
* **swaybg:** Desktop Background ကို ပြသပေးတဲ့ Tool။
* **xdg-desktop-portal:** Application တွေကို Screen Capture နဲ့ အခြား Desktop Integration Functionality တွေ အသုံးပြုနိုင်ဖို့ ပံ့ပိုးပေးတဲ့ Framework။
* **wdisplays:** Display Configuration အတွက် အသုံးပြုနိုင်တဲ့ GUI Tool။

ဒီနေရာမှာ သိထားသင့်တာက Wayland ဟာ X11 လို Window System Protocol တစ်ခုဖြစ်ပြီး Compositor က Display Server နဲ့ Window Management လုပ်ငန်းတွေကို ပေါင်းစပ်ကိုင်တွယ်ပေးပါတယ်။

Budgie 10.10 မှာ Wayland Ecosystem နဲ့ Integration ပြုလုပ်ထားခြင်းကြောင့် အရင် X11 ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ကွာခြားတဲ့ Backend Architecture ကို အသုံးပြုလာခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ Budgie 10.10.4 ကို နောက်ဆုံး Maintenance Release အဖြစ် ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

## Solus Linux Distribution အကြောင်း

Budgie အကြောင်းပြောတဲ့အခါ Solus Distribution ကိုလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ Budgie ဟာ Solus Project အတွက် စတင်ဖန်တီးခဲ့တဲ့ Desktop Environment ဖြစ်ပြီး Solus မှာ Default Desktop Experience အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

Solus ဟာ အခြား Distribution တစ်ခုကို အခြေခံထားတာမဟုတ်ဘဲ သီးခြားတည်ဆောက်ထားတဲ့ Independent Linux Distribution တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

Solus Project ရဲ့ မူလအစကို နားလည်ဖို့ Evolve OS ဆိုတဲ့ အမည်ကိုလည်း သိထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

Evolve OS ဟာ Solus Project ရဲ့ အစောပိုင်းအမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ Solus အမည်နဲ့ ပထမဆုံး Official Release ဖြစ်တဲ့ Solus 1.0 ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ SolusOS ဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ မရောထွေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ SolusOS ဟာ Ikey Doherty နဲ့ ဆက်စပ်ခဲ့တဲ့ အစောပိုင်း Debian-based Distribution တစ်ခုဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း Evolve OS ကနေ Solus အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ Independent Distribution နဲ့ Project History အရ ခွဲခြားသိထားသင့်ပါတယ်။

Solus ရဲ့ ထူးခြားချက်က Curated Rolling Release Model ကို အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

### Fixed Release နဲ့ Rolling Release ဘာကွာခြားသလဲ?

Linux Distribution တွေမှာ Release Model အမျိုးအစား အမျိုးမျိုး ရှိပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် Fixed Release နဲ့ Rolling Release ဆိုပြီး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။

**Fixed Release Model**

Fixed Release Model မှာ Distribution တစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ကာလအလိုက် Version အသစ်ထုတ်ပေးပါတယ်။

ဥပမာ Ubuntu မှာ ၂ နှစ်တစ်ကြိမ် LTS Version ထုတ်ပေးပြီး ကြားကာလမှာ Interim Release တွေ ထုတ်ပေးပါတယ်။

အဓိကအားသာချက်တွေက -

* Release တစ်ခုချင်းစီမှာ Software Version တွေကို သတ်မှတ်ထားခြင်း။
* Testing နဲ့ Stability ကို ဦးစားပေးနိုင်ခြင်း။
* Enterprise Environment တွေမှာ Version Management လုပ်ရလွယ်ကူခြင်း။
* LTS Version တွေမှာ ရေရှည် Security Update ရရှိခြင်း။

ဒါပေမဲ့ Version တစ်ခုရဲ့ Support Period ကုန်ဆုံးသွားတဲ့အခါ နောက်ထပ် Supported Version ကို Upgrade လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

**Rolling Release Model**

Rolling Release Model မှာတော့ Major Version အသစ်တစ်ခုကို အချိန်ကာလသတ်မှတ်ပြီး ပြန်လည်ထုတ်ပေးစရာမလိုဘဲ Package တွေကို အဆက်မပြတ် Update လုပ်ပေးပါတယ်။

ဥပမာ Arch Linux နဲ့ Solus တို့ဟာ Rolling Release Model ကို အသုံးပြုတဲ့ Distribution တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

အားသာချက်တွေက -

* Software Version အသစ်တွေကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ရရှိနိုင်ခြင်း။
* Major Version Upgrade အတွက် OS ကို ပြန်လည် Install လုပ်စရာမလိုခြင်း။
* System ကို ပုံမှန် Update လုပ်ရုံနဲ့ နောက်ဆုံး Software တွေကို ရရှိနိုင်ခြင်း။

အားနည်းချက်တွေကတော့ Update အသစ်တွေကြောင့် Compatibility ပြဿနာတွေ ဖြစ်နိုင်ခြင်းနဲ့ System Maintenance ကို ပုံမှန်လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။

Rolling Release ဖြစ်တယ်ဆိုတာ Update တိုင်းမှာ ပြဿနာမရှိဘူးလို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။

Solus ဟာ Rolling Release ဖြစ်ပေမဲ့ Curated Approach ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာက Package Update တွေကို စမ်းသပ်ပြီးမှ Repository ထဲကို ထည့်သွင်းပေးတဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် Arch Linux လို Rolling Release Distribution တွေနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တူပေမဲ့ Package Management နဲ့ Update Policy ပိုင်းမှာ ကွာခြားမှုတွေ ရှိပါတယ်။

Solus ရဲ့ ဆောင်ပုဒ်ကတော့ -

**"Install Today. Updates Forever."**

ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါဟာ Rolling Release Model ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကို ဖော်ပြထားတဲ့ စကားလုံးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော် Rolling Release ဖြစ်တယ်ဆိုတာ Support အာမခံချက်မရှိဘဲ အကန့်အသတ်မရှိ အသုံးပြုနိုင်တယ်လို့တော့ မဆိုလိုပါဘူး။ Distribution တစ်ခုချင်းစီရဲ့ Maintenance နဲ့ Project Support အခြေအနေကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါတယ်။

လက်ရှိ Solus မှာ Budgie၊ GNOME၊ KDE Plasma နဲ့ Xfce Desktop Edition တွေကို ရွေးချယ်အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

## Budgie ကို အသုံးပြုထားတဲ့ Linux Distribution များ

Budgie ဟာ Solus မှာသာ အသုံးပြုနိုင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အခြား Linux Distribution တွေမှာလည်း ရရှိနိုင်ပါတယ်။

ဥပမာ -

* **Solus:** Budgie ကို စတင်ဖန်တီးခဲ့တဲ့ Distribution ဖြစ်ပါတယ်။
* **Ubuntu Budgie:** Ubuntu ကို အခြေခံထားပြီး Budgie Desktop ကို Default အနေနဲ့ အသုံးပြုထားတဲ့ Official Ubuntu Flavour ဖြစ်ပါတယ်။
* **Fedora Budgie Spin:** Fedora Linux ကို အခြေခံထားတဲ့ Budgie Edition ဖြစ်ပါတယ်။
* **Arch Linux:** Repository ကနေ Budgie Desktop ကို Install လုပ်နိုင်ပါတယ်။
* **Manjaro:** Budgie Desktop ကို အသုံးပြုနိုင်တဲ့ Edition နဲ့ Installation Options တွေ ရှိပါတယ်။

ဒီ Distribution တွေမှာ Package Version နဲ့ Desktop Configuration တွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။

## Budgie ကို ဘယ်လို Install လုပ်မလဲ?

Budgie ကို အသုံးပြုချင်တယ်ဆိုရင် Budgie Desktop ပါဝင်တဲ့ Distribution တစ်ခုကို ရွေးချယ်နိုင်သလို ရှိပြီးသား Linux System မှာလည်း Install လုပ်နိုင်ပါတယ်။

ဥပမာ Ubuntu မှာ -

```bash
sudo apt update
sudo apt install ubuntu-budgie-desktop
```

Fedora မှာ Budgie Desktop Environment ကို ရရှိနိုင်တဲ့ Package Group ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

```bash
sudo dnf group list --available
```

ပြီးရင် ရရှိနိုင်တဲ့ Budgie Desktop Group ကို ရွေးချယ်ပြီး Install လုပ်နိုင်ပါတယ်။

Package Name နဲ့ Installation Method တွေဟာ Distribution Version အလိုက် ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။

## Budgie ရဲ့ အားသာချက်နဲ့ အားနည်းချက်များ

Budgie ရဲ့ အားသာချက်တွေကို ပြန်လည်စုစည်းကြည့်ရအောင်။

**အားသာချက်များ**

* Modern နဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ User Interface။
* Traditional Desktop Layout ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။
* Raven လို အသုံးဝင်တဲ့ Notification နဲ့ Control Center ပါဝင်ခြင်း။
* Panel နဲ့ Applet တွေကို စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း။
* GTK Application Ecosystem နဲ့ အဆင်ပြေစွာ ပေါင်းစပ်နိုင်ခြင်း။
* GNOME လို Feature ကြွယ်ဝတဲ့ Desktop တွေနဲ့ မတူဘဲ ရိုးရှင်းတဲ့ User Experience ပေးနိုင်ခြင်း။

**အားနည်းချက်များ**

* Xfce နဲ့ LXDE တို့လို Resource Consumption အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် ဦးစားပေးထားတဲ့ Desktop Environment မဟုတ်ခြင်း။
* Desktop Customisation အပိုင်းမှာ KDE Plasma လောက် လွတ်လပ်မှုမရှိခြင်း။
* Budgie 10 ရဲ့ GTK 3 နဲ့ GNOME Ecosystem အပေါ် မှီခိုမှုရှိခြင်း။
* Budgie 11 ဟာ Development အဆင့်မှာ ရှိနေသေးတာကြောင့် Production Environment တွေအတွက် အစားထိုးအသုံးပြုဖို့ အချိန်စောနေသေးခြင်း။

## နိဂုံးချုပ်

Budgie ဟာ Linux Desktop Environment Ecosystem ထဲမှာ ထူးခြားတဲ့ Design Philosophy ရှိတဲ့ Project တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

GNOME ရဲ့ နည်းပညာနဲ့ Ecosystem ကို အသုံးပြုပြီး ကိုယ်ပိုင် Desktop Experience ကို တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ Budgie ဟာ နောက်ပိုင်းမှာ GTK 3 ကနေ Qt 6 ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုတဲ့ Architecture အသစ်တစ်ခုဆီ ဦးတည်လာခဲ့ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် Budgie 11 ရဲ့ Modular Architecture ဟာ Desktop Environment တစ်ခုကို သီးခြား Application တစ်ခုအနေနဲ့သာ မမြင်ဘဲ Core Services နဲ့ Desktop Shell တွေကို ခွဲခြားပြီး ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်တဲ့ Platform တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော့်အမြင်အရ Budgie ရဲ့ အဓိကအားသာချက်က ရိုးရှင်းမှုနဲ့ Modern Desktop Experience ကို မျှတစွာ ပေါင်းစပ်ပေးနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

GNOME ရဲ့ Default Interface ကို မကြိုက်ပေမဲ့ GTK Application Ecosystem ကို ဆက်လက်အသုံးပြုချင်သူတွေအတွက် Budgie ဟာ စဉ်းစားသင့်တဲ့ ရွေးချယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ Budgie ရဲ့ သမိုင်းကြောင်း၊ Architecture၊ Solus နဲ့ ဆက်စပ်မှုအပြင် GTK ကနေ Qt ကို ပြောင်းလဲလာတဲ့ Development Direction တွေအကြောင်း လေ့လာခဲ့ကြပြီးပါပြီ။

နောက်အပိုင်းမှာတော့ နောက်ထပ် Lightweight Desktop Environment တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Xfce အကြောင်းကို ဆက်လက်ဆွေးနွေးသွားပါမယ်။

***

### **ကိုးကားရန်**

* [Budgie Desktop – Official Website and Architecture](https://buddiesofbudgie.org/get-budgie?utm_source=chatgpt.com)
* [Budgie Desktop – Official FAQ](https://buddiesofbudgie.org/about/faq?utm_source=chatgpt.com)
* [Budgie 10.10 Release Announcement](https://buddiesofbudgie.org/blog/budgie-10-10-released?utm_source=chatgpt.com)
* [Buddies of Budgie – Project Updates](https://buddiesofbudgie.org/?pubDate=20260704\&utm_source=chatgpt.com)
* [Solus Official Website](https://getsol.us/?utm_source=chatgpt.com)
* [Solus 1.0 Official Release Announcement](https://getsol.us/2015/12/27/solus-1-0-released/?utm_source=chatgpt.com)
